lunes, 10 de diciembre de 2012

Hiri industriala


Europako hirien historia luzea

1. Europako hirien historia luzea


Antzinaroko hiriak:

Antzinarko Greziak 500 hiri baino gehiagoz osatutako hiri-sarea zuen; nagusiak Esparta eta Atenas ziren. Greziako hiriek bi erdigune zituzten: agora edo plaza publikoa.
Erromako hiriek antzinako hiri-sare handiena osatu zuten. Sare horretan buru Erroma zen, inperioaren hiriburua eta bertako botere politikoaren eta ekonimikoaren gunea.
Hiri erromatarrek plano ortogonala zuten; kale nagusiak cardus (iparretik hegora) eta decumanus (ekialdetik mendebaldera) ziren.

Erdi Aroa eta Aro Modernoa:

479. urtean, Erromako inperioaren gainbehera iristearekin batera, hirien beherakada hasi zen.XII. mendera arte, Europan ez ziren berriro hiriak suspertu.
Erdi aroko hiriek harresi bat zuten inguruan, eta plano irregularra: kale estu eta bihurgunetsuak zituzten.
XVI., XVII. eta XVIII. mendeetan, Aro modernoan, hiriak hobetzeko eta apaintzeko kezka sortu zen, erregeen eta Elizaren boterearen adierazle izan ziteztezen.

Hiri industriala:

XVIII. mendearen amaieran eta XIX. mendean, industrializazioa hasi zen Europako herrialdeetan.


  • Langileen auzoetan: Jendea etxebizitza txiki eta osasungaitzetan pilatuta bizi zen, estoldriarik, argirik eta garraiobiderik gabe.
Hirietako arazoak zirela eta, ezinbestekoa zen bertako baldintzak hobetzea eta hiriaren garapena planifikatzea.

2. Europar Batasunek hiriak

Gaur egun, Europar Batasuneko biztanleria %80 hirikoa da. Gehienek neurri txikiko eta ertaineko hirietan bizi dira; gutxi batzuek soilik dute milioi bat biztanletik gora. Londres eta Paris dira hiri jendeztatuenak.
Hirien kanpoaldea asko hasi da XX. mendearen bigarren erditik aurrera. Bertan eraiki dira bizitegi-auzo handiak, industrialdeak enpresa-eta teknologia-parkeak, eta merkataritza-eta aisialdiguneak.
 Espainiako

3. Espainiako landako biztanleria

Duela gutxi, Espainiako biztanleria gehiena landakoa zen. Orain berriz, hirietan bizi dira biztanle gehienak. Aldaketa hori denbora gutxitan gertatu da: 1960an, biztanleriaren erdia baino gehiago 10.000 biztanle baino gutxiagoko herrietan bizi zen.

4. Espainiako landako biztanleria

Espainiako biztanleria batez ere hirikoa da; izan ere, bertako biztanleriaren hiru laurden hirietan bizi da.
Hiri handi gehienak kostaldeko eremuetan daude; barnealdean, berriz, Madril eta Zaragoza soilik nabarmentzen dira.
Hori gertatzen da kostaldeko eremuek dinamismo handiagoa dutelako.
Hiri nagusiak hauek dira: Madril, estatuko hiriburua, hiru milioi biztanletik  gora dituena da.

Hiri-hierarkia

Madrilek eta Bartzelonak Espainiako gainerako lurraldeetan duten eragin politikoa, ekonomikoa eta kulturala dela-eta, metropoli nazionalak direla esan daiteke.
Beste hiri batzuk erkidego barneko eremu bateko metropoliak